101 chiêu gian lận

Ông Phạm Minh Hải, Giám đốc TT Đào tạo, Tổng Cục tiêu chuẩn đo lường chất lượng, về đo lường, gian lận được thực hiện bằng nhiều chiêu thức. Những vi phạm thường là phương tiện đo chưa được kiểm định hoặc quá hạn kiểm định, chứng chỉ rách nát, mờ, không có nguồn gốc, tự ý phá niêm chì để hiệu chỉnh phương tiện đo theo hướng có lợi cho người bán, sai số vượt quá mức cho phép…

Gần đây, các hành vi gian lận thường được thực hiện tại CPU (thay IC trong mạch điện tử). Việc thay IC không khó, đồng thời lại “dễ qua mặt” được cơ quan quản lý và người mua xăng bởi IC nhỏ, lắp đặt sâu bên trong lại dễ dàng điều chỉnh để gian lận.
 

Hệ thống dây dẫn được chôn dưới đất, nối vào phòng điều hành để ăn cắp xăng của khách hàng tại cây xăng của doanh nghiệp tư nhân Hoàng Xuân Lộc bị phát hiện ngày 27/7. Ảnh: Dân trí

Hiện việc sử dụng chip phổ biến ở 2 cách. Thứ nhất là thay IC (chip) bằng một IC khác đã được điều chỉnh giúp tăng chỉ thị thể tích so với giá trị thực. Thứ 2 là lắp thêm một IC mới (IC sai) cạnh IC cũ (IC đúng) hoặc trong IC có 2  chương trình “đúng” và “sai”. Hai chương trình này được điều khiển bằng công tắc chuyển mạch giữa IC đúng và IC sai hoặc chương trình đúng và chương trình sai. Những con chip được thay vào sẽ làm tăng chỉ thị thể tích so với giá trị thực tế khiến cho lượng xăng thực tế mà khách hàng nhận được ít hơn so với hiển thị trên đồng hồ.

Một gian lận nữa thường được áp dụng là gian lận chất lượng xăng dầu. “Hiện không có cây xăng nào trên cả nước bán xăng A83 nhưng loại xăng này vẫn được sản xuất mỗi ngày. Vậy số xăng này bốc hơi đi đâu? Việc các cây xăng gian dối pha trộn thành xăng A92, A05 liệu người tiêu dùng có biết, các cơ quan quản lý có kiểm soát hết được?”, ông Hồ Tất Thắng, Phó chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng nhận định.

Đối phó với gian lận

Theo các chuyên gia, việc “vạch mặt” gian lân xăng dầu bằng mắt thường rất khó. Không thể dùng cách đem chai lọ, can đựng đi để mua xăng như nhiều người vẫn làm vì nó không tiện ích, việc vận chuyển cũng gây phiền hà. Trong khi đó, tại cây xăng, việc thay thế chip cũng không thể phát hiện bằng mắt thường, bởi chip thường rất nhỏ và lại được gắn ở bên trong. Chỉ khi nào kiểm tra tem niêm phong (nếu thấy tem bị rách hoặc bị vỡ) hoặc sử dụng biện pháp chuyên môn nghiệp vụ sâu thì mới có thể phát hiện được.

Theo các chuyên gia, khi mua xăng phải để ý, nếu thấy cũng với số tiền ấy nhưng lượng xăng lại hụt hơn so với những lần mua trước thì gọi điện đến đường dây nóng của cơ quan chức năng.

Tốt nhất là nên chọn cây xăng có thiết bị đo đã được kiểm định, cây xăng của các Tổng công ty lớn, cảnh giác với những cây xăng tư nhân, đặc biệt là các cây xăng bán lẻ tự phát. Đối với hình thức gian lận bằng chip, biện pháp tốt nhất là sử dụng các loại tem vỡ và có kèm theo chữ kỹ của kiểm định viên, sử dụng IC có bản quyền.

Một trong những biện pháp hữu hiệu là sử dụng bình đối chứng để khách hàng có thể trực tiếp kiểm tra khi có nghi ngờ. Hiện một số nơi như Tổng công ty xăng dầu Việt Nam đã yêu cầu tất các các đơn vị trực thuộc phải trang bị 1 bộ bình chuẩn và mỗi cửa hàng bán lẻ trang bị ít nhất 1 bình đối chứng. Cách làm này giúp cho việc tự kiểm tra sai số của cột xăng dầu tại cửa hàng đồng thời để khách hàng có thể kiểm tra đột xuất khi có nghi ngờ.

Từ năm 2008, Bộ KH&CN đã tiến hành nghiên cứu, chế tạo ra một phương tiện kỹ thuật được coi như “hộp đen” để kiểm soát tình hình mua bán xăng dầu tại tất cả các cây xăng trên toàn quốc. “Hộp đen” sẽ lưu tất cả các thông số mua bán, giao dịch, số lượng, thời gian…

Ông Trần Quốc Thắng, thứ trưởng Bộ KH&CN cho rằng với hơn 4 vạn cây xăng trên toàn quốc thì không thể thanh tra hết được. Thời gian tới Bộ sẽ tính toán việc áp dụng việc quản lý bằng hộp đen với tất cả các cây xăng trên toàn quốc.